System pięciu frakcji — skąd się wziął
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów wprowadza jednolite kolory pojemników na terenie całej Polski. Przed 2019 rokiem gminy mogły stosować własne oznaczenia, co prowadziło do licznych nieporozumień przy przeprowadzkach.
Od 1 lipca 2017 r. obowiązuje stopniowe wdrożenie systemu, a od początku 2019 r. wszystkie gminy są zobowiązane do stosowania ujednoliconej kolorystyki. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21 z późn. zm.).
Pięć kolorów — co do każdego wrzucać
| Kolor pojemnika | Frakcja | Co wrzucamy | Czego unikamy |
|---|---|---|---|
| Niebieski | Papier | Gazety, zeszyty, kartony, opakowania papierowe, katalogi | Karton po mleku/sokach (to frakcja żółta), papier zatłuszczony, paragony termiczne |
| Żółty | Metale i tworzywa sztuczne | Butelki PET, opakowania po chemii (opróżnione), puszki, folia, kartony po napojach (Tetra Pak) | Styropian budowlany, opakowania po olejach silnikowych, strzykawki |
| Zielony | Szkło kolorowe | Butelki kolorowe, słoiki kolorowe | Szkło płaskie (okienne, lustra), żarówki, szkło kryształowe, ceramika |
| Biały | Szkło bezbarwne | Bezbarwne butelki i słoiki szklane | Zakrętki (te do żółtego), szkło hartowane, ceramika |
| Brązowy | Bioodpady | Resztki jedzenia, obierki, fusy, zwiędłe kwiaty, trawa, liście | Mięso i kości (w zabudowie wielorodzinnej), popiół (osobny pojemnik), chusteczki higieniczne |
| Czarny/szary | Odpady zmieszane | Wszystko, co nie kwalifikuje się do pozostałych frakcji | Elektrośmieci, leki, baterie, gruz, odpady niebezpieczne |
Uwaga praktyczna: Niektóre gminy prowadzą tylko cztery pojemniki (bez rozdziału na szkło białe i kolorowe) lub trzy (papier, metale/tworzywa/szkło razem, bioodpady). Sprawdź regulamin obowiązujący w swojej gminie.
Najczęstsze błędy przy segregacji
Karton po mleku i sokach
Opakowania wielowarstwowe (Tetra Pak) to nie papier — składają się z warstw papieru, folii aluminiowej i plastiku. Należą do pojemnika żółtego, a nie niebieskiego. Wiele osób wpycha je do niebieskiego pojemnika, co zanieczyszcza frakcję papieru.
Zatłuszczony karton po pizzy
Suchy karton po pizzy — do niebieskiego. Dolna część kartonu z resztkami tłuszczu i jedzenia — do czarnego. Niektóre zakłady akceptują cały karton po pizzy jako odpady zmieszane i taka deklaracja jest bezpieczniejsza, jeśli nie masz pewności.
Szkło płaskie i ceramika
Stłuczone okno, lustro ani porcelanowy talerz nie trafiają do pojemnika na szkło. Szkło płaskie i ceramika mają inny skład chemiczny i temperaturę topnienia niż szkło opakowaniowe — ich obecność w szkle może uszkodzić piece huty.
Leki i baterie
Przeterminowane leki oddaje się w aptekach, które są zobowiązane do ich bezpłatnego przyjęcia. Baterie trafiają do specjalnych pojemników ustawianych w sklepach i szkołach. Obu tych odpadów nie wolno wyrzucać do żadnego z pięciu pojemników.
Butelki PET należą do żółtego pojemnika. Przed wrzuceniem warto je lekko zgnieść — zajmują wtedy mniej miejsca. Źródło: Wikimedia Commons, licencja CC.
PSZOK — co można oddać bezpłatnie
Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) to miejsce, gdzie każdy mieszkaniec gminy może bezpłatnie oddać odpady, których nie można wrzucić do standardowych pojemników:
- Elektrośmieci (lodówki, pralki, małe AGD, żarówki LED)
- Odpady budowlane i rozbiórkowe (w limitowanych ilościach)
- Farby, lakiery, kleje, rozpuszczalniki (w zamkniętych opakowaniach)
- Opony (zazwyczaj do 4 sztuk rocznie)
- Meble i odpady wielkogabarytowe
- Tekstylia i odzież
Każda gmina prowadzi co najmniej jeden PSZOK. Adresy dostępne na stronie urzędu gminy lub w aplikacjach mobilnych.
Oznaczenia na opakowaniach
Numer w trójkącie ze strzałkami określa rodzaj tworzywa sztucznego:
- 1 — PET (butelki po napojach) — żółty pojemnik
- 2 — HDPE (butelki po chemii, kanistry) — żółty
- 4 — LDPE (folia, reklamówki) — żółty
- 5 — PP (pojemniki na żywność, zakrętki) — żółty
- 6 — PS (styropian spożywczy) — żółty
- 7 — inne tworzywa, sprawdź regulamin gminy
Oznaczenie PAP to papier/tektura, GL to szkło, ALU to aluminium.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę ramową o odpadach wymaga, by do 2025 r. co najmniej 55% odpadów komunalnych było poddawanych recyklingowi. Polska jest zobowiązana do osiągnięcia tych celów. Szczegółowe dane dostępne w raportach Europejskiej Agencji Środowiska.
Praktyczne wskazówki do wdrożenia
- Ustaw w kuchni co najmniej trzy pojemniki: papier, tworzywa, bioodpady. Resztę oddawaj do pojemnika zmieszanego.
- Opróżniaj i płucz opakowania po chemii domowej przed wrzuceniem do żółtego. Nie musisz ich suszyć — wystarczy opróżnić.
- Zgniataj butelki PET i kartony — zajmują mniej miejsca w pojemniku i w transporcie.
- Korkuj butelki przed wrzuceniem do żółtego — korek to też tworzywo sztuczne.
- Wypisz na kartce i przyklej do szafki w kuchni listę co do czego — to eliminuje wahania przy każdym wyrzucaniu.